“Delta”-nyň 55 ýyllyk ýubileý forumy seriýasynda, “Energiýanyň täze serhedi: Jaýlardan emeli intellektine” çykyş eden doktor Lowins, integrasiýa edilen dizaýnyň täze tehnologiýa däl-de, başgaça pikirleniş usulydygyny belledi. Adaty inženerçilik dizaýny, adatça, integrasiýa etmezden öň aýry-aýry bölekleri optimizirlemekden başlaýar. Emma, integrasiýa edilen dizaýn bu tertibi tersine öwürýär: ol umumy ulgamdan başlaýar, islenýän maksatlary kesgitleýär we soňra maksatlary goldamak üçin aýry-aýry bölekleri dizaýn edýär. Bu, dünýäni netijesizden netijeli ulanmaga, gazylyp alynýan ýangyçlary gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine, ýangyçlary elektrik energiýasyna we merkezleşdirilen paýlanan serişdelere çalt geçirýän dört bölekli energiýa rewolýusiýasynyň iň gözden gaçyrylýan bölegidir. Munuň üçin jadygöýlik, gudrat ýa-da täze tehnologiýalar gerek däl, diňe başlangyç aňy, tutuş ulgam pikirlenişi, berk ýönekeý dizaýn we jikme-jik zatlara üns bermek gerek - soňra ony durmuşa geçirmek üçin bäsdeşlik, diplomatiýa we yzygiderli sabyr gerek.
Doktor Lowins binalaryň ABŞ-nyň elektrik energiýasynyň dörtden üç bölegini we dünýä elektrik energiýasynyň ýarysyny ulanýandygyny belledi. Ol Aspen şäheriniň golaýyndaky Gaýaly daglarda, 2200 metr beýiklikde, ýyladyş ulgamy bolmadyk, eýemiz tarapyndan gurlan jaýymyzda ýaşaýar, bu ýerde temperatura öň –44˚C-e çenli düşýärdi. Bu jaý ýyladyş ulgamy bolmadyk we gurluşyk çykdajylary takmynan adaty bolan birnäçe ýüz müň ýewropaly passiw binalara ylham bermäge kömek etdi. Izolýasiýany gowulandyrýan, howa geçiriji ulgamlary optimizirleýän, yşyklandyryşy täzeden dizaýn edýän integratiw dizaýn arkaly binanyň energiýa sarp edilişini köplenç ep-esli azaldyp bolýar.
Senagat dünýä energiýasynyň ýarysyny ulanýar. Bu enjamlara birikdirilen turba ulgamlary köplenç ýaramaz dizaýn edilýär, bu bolsa gereksiz sürtülme ýitgilerine getirýär. Eger senagat suw turbalary sürtülmäni aradan aýyrmak üçin has giň we göni edilse, elektrik energiýasynyň diňe 90% -ini tygşytlap bolmaz, eýsem uly, gymmat nasoslary kiçeltmek we gereksiz nasoslary hem aradan aýyrmak mümkin.
Maglumat merkezlerinde energiýa tygşytlamak üçin hem ägirt uly mümkinçilikler bar. 2003-nji ýylda maglumat merkezleri serwerleri goldamak üçin olary işletmek üçin energiýadan azyndan iki esse köp energiýa sarp edende, RMI 90-dan gowrak pudak hünärmenlerini ýygnady we adaty energiýa sarp edilişiniň ~89% -ni tygşytlamagyň ýollaryny tapdy, ähtimal, bu has az maýa goýum, has çalt gurluşyk, has gowy öndürijilik we iş wagty bilen amala aşyryldy. Tygşytlamalar köp derejelerde - ulgam arhitekturasynda, programma üpjünçiliginde, kompilaýasiýada, enjamlarda we kommunal hyzmatlarda amala aşyryldy.
Ählumumy energiýa netijeliligi neolit döwründen 1820-nji ýyla çenli takmynan iki esse artdy, soňra ýene üç esse artdy, ýöne häzir ol adaty usullar bilen ýene iki esse artyp biler we binalary, ulaglary we zawodlary tutuş ulgamlar hökmünde optimizirlemegiň subut edilen usullaryny - "integratiw dizaýn" goşmak arkaly ýene üç esse artyp biler. Başgaça aýdylanda, global energiýa netijeliliginiň alty esse artmagy indi takmynan gaýtalanyp bilner, bu bolsa uly ykdysady we howpsuzlyk peýdasyna mümkin. Ýüzlerçe amaly mysal bu usulyň Taýwanyň ösüşi we durnuklylygy üçin uly ähmiýetini görkezýär.
Energiýa geçiş prosesinde, integrasiýa dizaýny arkaly energiýa netijeliligini ýokarlandyrmakdan başga-da, gaýtadan dikeldilýän energiýany ulanmak energiýa howpsuzlygyny berkitmek üçin hem möhümdir. “Bloomberg” (Täze Energiýa Maliýesi) agentligi 2023-nji ýylda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň dünýädäki elektrik energiýasynyň ýarysyndan üçden ikisine çenli bölegini öndürmek üçin iň arzan saýlawdygyny çaklady, bu energiýa Ýewropa, Hindistan, Hytaý we Braziliýa ýaly global jemi içerki önümiň bäşden üç bölegini üpjün edýär. Täzelenýän energiýa bilen baglanyşykly umumy alada onuň üýtgeýänligi bolsa-da, üýtgeýänlik ygtybarly däldigini aňlatmaýar. Çaklama tehnologiýalary, energiýany saklamak ulgamlary we isleglere jogap bermegi dolandyrmak arkaly, esasan gaýtadan dikeldilýän energiýa bilen işleýän elektrik ulgamy hem ygtybarly işläp biler we bu, emeli intellekt döwründe zerur bolan ygtybarly, arassa elektrik energiýasydyr.
Energiýa geçişiniň açary energiýa ulgamlaryny has akylly dizaýn etmekde we ulanmakda ýerleşýär. “Delta” elektrik ulgamyndan çiplere çenli energiýa we ýylylyk dolandyryş çözgütlerini hödürlemek we AI maglumat merkezlerine energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga kömek etmek arkaly energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga ygrarlydyr. Mundan başga-da, “Delta” mikrotorlar arkaly energiýa çeşmelerini akylly paýlamak we elektrik ulgamynyň durnuklylygyny güýçlendirmek üçin gaýtadan dikeldilýän energiýany, wodorod ýangyç öýjüklerini we energiýa saklaýyş serişdelerini birleşdirýär. Energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça ygrarlylygymyz işewürligimiziň ösüşini goldady, bu bolsa Dr. Lowinsiň kompaniýalaryň girdejililige we durnuklylyga ýetip biljekdigi baradaky filosofiýasyny görkezýär. 2017-nji ýylda uglerod zyňyndylarynyň iň ýokary derejesine ýetenden bäri, “Delta” 2018-nji ýyldan başlap zyňyndylary yzygiderli azaldyp, girdejileriň ösmegini dowam etdirdi, bu bolsa işewürligiň ösüşiniň uglerod zyňyndylaryndan aýdyň aýrylýandygyny görkezýär. Dr. Lowinsiň “netijeli boluň we çykaryň” diýen ýatlatmasyna eýerip, umumy durnuklylyga ýetmek we has gowy ertir gurmak üçin çykarmak pikirini kabul edip, bilelikde öňe gideliň.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 7-nji awgusty
